Zaproszenie na spotkanie naukowe z dr. Sławomirem Przygodzkim

KALISKIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ NAUK

SOCIETAS SCIENTIARUM AC LITTERARUM CALISIENSIS

Komisja Naukowa

z przewodniczącym dr. hab. Makarym Górzyńskim

ma przyjemność zaprosić

Szanowną Panią / Szanownego Pana

na spotkanie poświęcone wystąpieniu

dr. Sławomira Przygodzkiego (Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Kaliszu)

Repphanowie. Przemysłowcy-ziemianie-społecznicy

Spotkanie odbędzie się

28 października 2026 roku (środa) o godz. 17.00

w siedzibie Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk,

Plac św. Józefa 2-4 w Kaliszu

SŁAWOMIR PRZYGODZKI – dr, historyk, regionalista, nauczyciel historii w III LO im. M. Kopernika w Kaliszu, członek Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, kaliskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego. Autor prac: Kalisz wielokulturowy (2012); Elity gospodarcze Kalisza. Proces formowania się burżuazji w latach 1815-1867 (2022); autor artykułów w pracach zbiorowych: Społeczność emigrantów macedońskich w Kaliszu w XIX wieku [w:] Kalisz – miasto otwarte. Mniejszości narodowe i religijne w dziejach Kalisza i ziemi kaliskiej, pod red. K. Walczaka i E. Andrysiak (Kalisz 2006); Mniejszości religijne i narodowe w Kaliszu w XIX w. [w:] Kalisz 18,5. Wybrane problemy z dziejów miasta, pod red. D. Wańki i T. Krokosa (Kalisz 2010), Szkoła Handlowa 1906-1917 [w:] Dzieje szkolnictwa handlowego w Kaliszu 1873-2023, pod red. E. Andrysiak (Kalisz 2023); Powiat kaliski w latach 1815-1918 [w:] Starostwo i powiat kaliski na przestrzenie wieków, pod red. M. Sobczak-Waliś (Kalisz 2024).

Bracia Beniamin i Jan Repphanowie, fabrykanci z miejscowości Międzychód (Birnbaum) przybyli do Kalisza w 1816 r. i korzystając z dobrodziejstw polityki protekcyjnej rządu Królestwa Polskiego założyli na Przedmieściu Warszawskim fabrykę włókienniczą.

Po śmierci w 1831 r. Beniamina spadkobiercami jego zostali: jego żona; dzieci: Dorota z Repphanów Buhle, Wilhelm Aleksander, Jan Beniamin, Augusta, Charlottę Wilhelminę, Fryderykę Bogumiłę z Repphanów Scholtz oraz jej męża Karola Scholtz. W 1841 r. Wilhelm Aleksander zrzekł się prawa do spadku ponieważ odebrał „…wcześniej swoje schedy w gotowiźnie…” i za posiadane pieniądze nabył dobra ziemskie Petryki i Zbiersk oraz wsie: Bartodzieje, Ostrówek, Łyczyn. W 1852 r. założył w Zbiersku cukrownię i rafinerię.

W 1881 r. właścicielem cukrowni został August Repphan (Starszy), brat Wilhelma Aleksandra. W 1884 r. z inicjatywy Augusta Repphana (Starszego) oraz jego synów: Augusta Repphana (Młodszego), Pawła i Emila utworzono Towarzystwo Akcyjne Cukrowni i Rafinerii „Zbiersk” Wilhelma A. Repphana. Po śmierci Augusta (Starszego) w 1888 r. jego syn Emil pełnił funkcję dyrektora zarządu Spółki Akcyjnej, był także właścicielem fabryki sukna; August Repphan (Młodszy) od lat 60. XIX w. był współwłaścicielem odlewni żelaza i zakładu kotlarskiego pod nazwą „Scholtze i Repphan” w Warszawie; Paweł Repphan był właścicielem dóbr Dębe.

W 1910 r. Emil Repphan sprzedał cukrownię i rafinerię „Zbiersk” Spółce Ziemian Lubelskich, aktywnej na rynku cukrowniczym. W 1911 r. sprzedał fabrykę „Bracia Repphan” Abramowi Eisnerowi, fabrykantowi z Łodzi.

Repphanowie gospodarowali z sukcesami w swoich majątkach ziemskich. W ich posiadaniu były urodzajne ziemie, na których uprawiano głównie buraki cukrowe i zboże. Właściciel zajmowali się hodowlą trzody chlewnej i bydła rogatego. Dużą uwagę przywiązywali do hodowli koni pociągowych, powozowych i wierzchowych.

W dobrach Repphanów, wzorem najlepszych tradycji szlacheckich, urządzano polowania, na które zapraszano okolicznych ziemian.

Emil Repphan był niezwykle aktywnym społecznie ziemianinem i przemysłowcem. Już w latach 70. XIX w. wespół z innymi przedsiębiorcami podjął starania o wybudowanie kolei z Kalisza do Łodzi. Był komendantem OSP (1877-1880), prezesem dyrekcji Towarzystwa Kredytowego miasta Kalisza oraz współorganizatorem Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Kaliskich (późniejsze Towarzystwo Wzajemnego Kredytu). W 1872 r. zorganizował w Kaliszu Towarzystwo Gimnastyczne, w latach 1896-1901 był prezesem Towarzystwa Cyklistów. Wspierał finansowo m.in. straż pożarną i Towarzystwo Dobroczynności, przekazał duże kwoty na budowę szkoły i szpitala oraz instalację elektrycznej sygnalizacji przeciwpożarowej.